Cuộc Săn Cừu Hoang

Nhật Bản những năm 80 của thế kỷ trước, một nhân vật chính không tên, ly dị vợ, công việc nhiều tiền nhưng nhàm chán, thông minh nhưng đời lại chẳng có gì kích thích hắn nghĩ suy - Cuộc săn cừu hoang rõ ràng được đặt trên nền một thực tế quen thuộc của thời hiện đại. Một không khí hững hờ và uể oải theo người đọc vào cả một thế giới hoang đường, và không rời bỏ ngay cả khi câu chuyện diễn tiến đến những tình tiết gay cấn nhất của cuộc săn săn cừu hoang kỳ lạ, hay những đoản khúc gợi cảm u sầu với cô gái có đôi tai đẹp khác thường. Murakami đã hư cấu ngay trên nền thế giới thực và tạo nên một tiểu thuyết như mơ. Có lẽ tiểu thuyết nên được đọc theo cách ấy: như mơ một giấc thật sâu, đến mức dẫu phần lý trí trong ta vẫn biết là nó không có thật, nhưng khi tỉnh lại và tiếp tục sống đời mình, đâu đó trong tim ta vẫn vương vấn khôn nguôi. Cuộc săn cừu hoang là tên tiểu thuyết kỳ bí phát hành năm 1982 của nhà văn người Nhật Murakami Haruki. Đây là cuốn thứ ba nằm trong tuyến truyện về "Chuột"và "tôi"của tác giả, nối tiếp Lắng nghe gió hát và Pinball, 1973. Cuộc săn cừu hoang chịu ảnh hưởng mạnh mẽ từ tác phẩm The Long Goodbye của Raymond Chandler và tựa đề tác phẩm được xem là nhại theo cuốn Cuộc phiêu lưu mạo hiểm của Natsuko của nhà văn Mishima Yukio. “Đọc Cuộc săn cừu hoang khiến ta có cảm giác như đã dành cả dịp cuối tuần với cả bốn ông Raymonds: Chadler, Carver, Massey và Queneau vậy.” - Frederick Barthelme “Lôi cuốn tuyệt vời, đôi lúc dí dỏm, phát lạnh, tinh quái, thậm chí điên rồ.” -Frederick Barthelme “Một cách nhìn thức thời bất thường và đầy bất kính về kinh tế xã hội đương đại Nhật.” - Library Journal “Sự kết hợp của những phong cách khác hẳn nhau: một chút giả trinh thám, một chút suy đoán siêu hình và lời kể ngôi thứ nhất đầy chất châm biếm về một cuộc săn tìm bất khả. Murakami nổi lên như một tài năng hoàn toàn độc đáo.” - Publishers Weekly, nhà văn Nhật Bản lừng danh, là tác giả nhiều tiểu thuyết thuộc hàng bán chạy nhất thế giới đồng thời nhận được sự đánh giá cao của giới phê bình nghiêm túc, “hàn lâm”. Nhiều tác phẩm của ông đã dịch ra tiếng Việt và được người đọc Việt Nam ưa thích, như: - Rừng Na Uy, - 1Q84 - Biên niên ký Chim vặn dây cót, - Phía Nam biên giới phía Tây mặt trời, - Kafka bên bờ biển, - Người tình Sputnik, - Xứ sở diệu kỳ tàn bạo và chốn tận cùng thế giới, - Cuộc săn cừu hoang, - Nhảy nhảy nhảy… *** [REVIEW] Cuộc Săn Cừu Hoang – Haruki Murakami Cuộc Săn Cừu Hoang (CSCH) không phải một cuốn dễ đọc nhưng dễ khiến người đọc bỏ giữa chừng vì sự hoang mang tột độ mà một lúc nào đó bất chợt họ giật mình thảng thốt nhận ra khi đang nghiền ngẫm ý tứ truyện. Với tư cách cá nhân là một người đã đọc qua kha khá những tác phẩm khác của Murakami, tôi mạn phép đánh giá CSCH là một cuốn tương đối dễ dàng trong việc bám lần theo lối tư duy vốn siêu thực của tác giả hay có thể nói đây là cuốn có nội dung và thông điệp được truyền tải và thể hiện một cách rõ ràng nhất. Biểu hiện là tôi có thể vạch ý ra mà nói về tác phẩm này được trong khi số còn lại thì lúc nào cũng là một bát khoai tây nghiền sền sệt bết vào nhau. Mặc dù câu chuyện xoay quanh toàn cừu là cừu thật nhưng kỳ lạ là hình như cái thật sự đọng lại trong tâm tưởng tôi lại không dính đến chút cừu nào, chẳng phải Giáo sư Cừu, lịch sử du nhập của loài cừu hay Người Cừu gì sất mà là sự hoan ca của lẽ sống. Không chỉ vậy, đó còn là một lẽ sống siêu thực, phi thiên, nửa mơ nửa tỉnh tỉnh như cơn ngủ mê giữa trưa hè gắt, một lẽ sống đói ngồn ngộn như sự tiêu hóa gấp gáp của món bánh mì nướng chưa kịp nở trong bụng, một lẽ sống như mi mắt nửa muốn sập xuống nửa muốn hấp háy trước một chớp sáng nhòe nhoẹt. Cảm giác của tôi là cận kề cái mà bản thân sắp đạt được đến nơi nhưng với tay ra một lần thì nó trôi vuột đi trước hàng vạn năm ánh sáng. Đuổi kịp là điều không thể, nó là một tư tưởng chỉ ở lại trên cơ thể tôi một chốc lát rồi tuột đi và làm trống hoác trí não và tâm hồn tôi, một mất mát gì đó thậm chí không có định nghĩa và hình dạng, một phi vật thể nào đó con người luôn theo đuổi suốt cả cuộc đời rồi cuối cùng cũng chỉ đành chết bất đắc kỳ tử. Cảm giác của tôi là cảm giác nửa vời khi ngỡ như bản thân chạm được đến lằn ranh cuối cùng của tầng tư tưởng trong Murakami nhưng lại vỡ ra hình như mình vẫn còn mân mê le ve ở bên ngoài, bứt rứt tìm lại từ đầu chỗ chui vào vòng bên trong. Chuyến đi săn có bầu không khí thảng hoặc bắt đầu bằng đôi chút cổ điển với jazz ở quán bar của J, cuộc sống tầm thường trước nay luôn suôn sẻ chạy êm ru như động cơ xe limousine của nhân vật tôi cùng với cái công ty quảng cáo đi lên từ hai bàn tay trắng của anh ta, sẽ rất có nguy cơ bị phá sản vì sự bất ngờ ghé thăm của một Ông Chủ cầm đầu thế giới ngầm với yêu cầu chẳng có tý thuyết phục nào về một cuộc săn tìm con cừu có hình ngôi sao trên lưng. Đi cùng cuộc săn tìm, tác giả nhấn nhá chút hơi thở thời đại với những mảnh ghép rặt những con người cô đơn những nỗi cô đơn đích thực khó có thể chối cãi và sống với sự tự nhận thức hạn hẹp về giá trị của chính mình trong xã hội bị lũng đoạn bởi tiền và quyền lực. Đầu tiên là về vấn đề cừu. Không khó để có thể suy đoán rằng cừu của Murakami chính là hình ảnh ẩn dụ hiện thân của sự tầm thường trong lối sống, lối hành xử, cung cách suy nghĩ, những mối quan hệ và hệ thống xã hội, những thứ thoáng qua không tầm thường nhưng lại chính là những thứ đặc tầm thường trong xã hội Nhật, thậm chí có những lúc tôi còn thấy bóng hình y sì con người trong hình ảnh con cừu. Ngay từ đầu, tôi cũng chẳng rõ tại sao lại là loài cừu chứ không phải một loài nào khác nhưng tác giả cũng dẫn dụ người đọc tự nghiệm ra nguyên nhân trong những phân đoạn cung cấp tri thức lịch sử về loài cừu tại Nhật. Có rất nhiều lí do, nhưng tôi chỉ đoán cừu được chọn vì những đặc tính của chúng có những nét tương đồng với xã hội “tầm thường”: thiếu chính kiến, tư duy đám đông, tập tính bầy đàn, trống rỗng, vô nghĩa, cuộc sống thì vô cùng nhàm chán, ngày ngày đi theo một con chó chăn cừu rồi ngây thơ nhởn nhơ gặm cỏ đến khi bị đem tới lò mổ. Vấn đề sẽ chẳng có gì nếu không xuất hiện một con cừu ưu tú rắp tâm thay đổi vận mệnh “tầm thường” của xã hội loài người bằng cách nhập vào người nào đó và giúp người đó đạt những thành tựu to lớn: nắm quyền hành và ngầm thâu tóm cả xã hội Nhật (Nghe có vẻ phi lý nhưng tôi chỉ biết cười ngoác miệng vì cái châm biếm này thật thú và nghĩ đến Trại Súc Vật). Nhìn chung, nội dung lần này không phải là một thứ quá âm u đến mức khiến tôi phải vục mặt vào nước lạnh để giữ chút ánh sáng leo lét mới có thể đọc tiếp; cái càng lồ lộ ra thì vẫn còn là cái dễ chấp nhận bởi đã quen với chúng còn những thứ ít đả động đến, những cái ta không biết: sự tồn tại, ý nghĩa của sự tồn tại, tình dục, cái chết, giấc mơ lại càng thêm phần đáng sợ, khiến tôi rơi vào lỗ đen lúc nào không hay. Mạch truyện nhởn nhơ như cừu gặm cỏ ở quá nửa đầu cuốn sách và chạy nước rút ở phần sau. Càng về cuối, chất thâm sâu lại càng tăng, chủ đề dần bị đan xen thêm nhiều tầng ý nghĩa, mức độ cũng nặng nề hơn; đặc biệt ở đoạn tôi trú lại một mình tại căn biệt thự trên núi. Ở khúc này, ý nghĩa tồn tại của bản thể được khơi lên một cách trực diện, nhân vật tôi đã đến mức “vào cõi” mà băn khoăn không biết thế giới này có là thực hay là phản chiếu của một thế giới thực khác. Cảm giác này rất đáng sợ nên tôi nói nếu không đủ tỉnh táo thì tốt nhất không nên động chạm đến thứ này, biết về nó nhưng không thể ở lâu trong nó. Cốt truyện có kha khá nhân vật đặc trưng với chức năng riêng, những mảnh ghép riêng rẽ ghép vào nhau để cùng hoàn thiện lên một bức tranh lớn: cô bạn gái có đôi tai đẹp