Kafka Bên Bờ Biển

Kafka Tamura, mười lăm tuổi, bỏ trốn khỏi nhà ở Tokyo để thoát khỏi lời nguyền khủng khiếp mà người cha đã giáng xuống đầu mình.Ở phía bên kia quần đảo, Nakata, một ông già lẩm cẩm cùng quyết định dấn thân. Hai số phận đan xen vào nhau để trở thành một tấm gương phản chiếu lẫn nhau. Trong khi đó, trên đường đi, thực tại xào xạc lời thì thầm quyến rũ. Khu rừng đầy những người linh vừa thoát khỏi cuộc chiến tranh vừa qua, cá mưa từ trên trời xuống và gái điếm trích dẫn Hegel. Kafka bên bờ biển, câu chuyện hoang đường mở đầu thế kỷ XXI, cho chúng ta đắm chìm trong một chuyến du hành đầy sóng gió đầy chất hiện đại và mơ mộng trong lòng Nhật Bản đương đại. Haruki Murakami, nhà văn Nhật đương đại nổi tiếng với những tác phẩm như Rừng Nauy; Xứ sở kỳ diệu vô tình và Nơi tận cùng thế giới; Phía Nam biên giới, Phía Tây mặt trời; Người tình Sputnik, Biên niên ký chim vặn dây cót và Kafka bên bờ biển. Nhận định "Tác giả Nhật được yêu thích nhất tại Mỹ này có thể xuất bản ẩn danh tác phẩm này mà những fan của ông vẫn sẽ nhận ra tức khắc. Còn với những ngưòi đọc lần đầu, Kaffa bên bờ biển sẽ là giải thích xuất sắc cho tiếng tăm xứng đáng của ông cả ở phương Tây lẫn ở quê nhà. Ông viết ra loại văn hậu hiện đại, triết lý, hoang đường mà đọc thì thật lý thú, ông trầm trọng hơn Tom Robbins, nhẹ nhõm hơn Thomas Pynchon."(Steven Moore, The Washington Post) "Một cuốn sách để-ngấu-nghiến thật sự, cũng thật là một ám ảnh siêu hình dai dẳng [] Đằng sau những cuộc phiêu lưu điên rồ và bất ổn theo lối biểu tượng của nhân vật chính, còn có một lực đẩy trong tìm thức gần ngang bằng với lực đẩy của sex và tuổi trưởng thành: lực đầy về phía hư vô, về khoảng trống, về sự rỗng không đầy hoan lạc. Murakami là hoạ sĩ nhẹ nhàng của những khoảng-chân-không."(John Updike, The New Yorker) "Cuốn sách là một hỗn hợp chừng mực giữa giật gân, kỳ ảo và văn chương, và nó thuyết phục một cách đặc biệt. Lại một lần nữa ông đã tạo ra một câu chuyện khiến bạn lật qua nhanh chóng đến lạ, để rồi ghi nhớ và băn khoăn về nó lâu dài."(Hugo Barnacle, Sunday Times), nhà văn Nhật Bản lừng danh, là tác giả nhiều tiểu thuyết thuộc hàng bán chạy nhất thế giới đồng thời nhận được sự đánh giá cao của giới phê bình nghiêm túc, “hàn lâm”. Nhiều tác phẩm của ông đã dịch ra tiếng Việt và được người đọc Việt Nam ưa thích, như: - Rừng Na Uy, - 1Q84 - Biên niên ký Chim vặn dây cót, - Phía Nam biên giới phía Tây mặt trời, - Kafka bên bờ biển, - Người tình Sputnik, - Xứ sở diệu kỳ tàn bạo và chốn tận cùng thế giới, - Cuộc săn cừu hoang, - Nhảy nhảy nhảy… *** Review sách: KAFKA BÊN BỜ BIỂN – HARUKI MURAKAMI Nghĩ về “Kafka bên bờ biển“, tôi nghĩ đây là cuốn tiểu thuyết dấn thân, và những con người trong tiểu thuyết này là những con người dấn thân, từ Kafka, Nakata, hay Hoshino. Từ quá trình dấn thân ấy, can đảm bước ra khỏi vũng lầy của đời sống lặp lại đời thường, bước vào một chuyến phiêu lưu để làm hiện hình sự sống của bản thân, hay nói như Jean Paul-Sartre, rằng: “… con người trước hết tồn tại, đối diện với chính mình, khẳng định mình trong thế giới – và định nghĩa bản thân mình sau đó”. Bản thân Kafka bị cha mình nguyền rủa, “sẽ giết cha và ngủ với mẹ”, giống như lời nguyền giáng xuống số phận tiền định của Oedipus trong bi kịch “Oedipus làm vua” của Sophocles thời Hy Lạp cổ đại. Kafka, trên hành trình sống của mình, cố gắng trốn chạy khỏi thuyết tất định ấy. Hành trình ấy vấp phải một quan niệm mà Oshima nói với Kafka khi ở trong thư viện, về thế giới quan cơ bản của bi kịch cổ đại Hy Lạp, khi con người không lựa chọn số phận, mà số phận lựa chọn con người. Còn Aristotle, viết về nghệ thuật thi ca, cho rằng bản thân sự bi kịch mà con người phải gánh chịu không xuất phát từ sự ngu dốt, xấu xa, lười biếng, những phẩm chất tồi tệ của một con người, mà bắt nguồn từ chính phẩm hạnh, đạo đức của họ. Bản thân Oedipus vướng vào bi kịch không phải vì chàng ngu ngốc hay bội bạc, mà xuất phát bởi tình cảm yêu quý với cha mẹ của mình. Chính vì phẩm giá cho đi rồi nhận lại điều cay đắng, nhân loại mới khóc thương cho bi kịch của Oedipus, chứ không phải nụ cười hả hê thoáng chốc như thể đáng đời hay ác giả ác báo. Quay lại với số phận của Kafka, luôn có khoảng trắng không được lấp đầy, những câu hỏi không thể trả lời được: bản thân Kafka có giết cha mình trong đêm mà lão Nakata giết chết Johnnie Walker, và Miss Saeki có phải mẹ của Kafka hay không? Haruki Murakami không đưa cho chúng ta một câu trả lời xác quyết như Sophocles. Nhưng dù sao, dường như đáng kể nhất trong trường hợp của cả Oedipus hay Kafka, cả Sophocles hay Murakami, điểm nhấn lớn nhất và cao cả nhất là thái độ của của mỗi nhân vật trước cái bi kịch, cái số phận tất định của mình. Oedipus, khônh trốn chạy sự thực, mà can đảm đối diện với sự thực, rằng mình đã giết cha, và lấy mẹ của mình làm vợ. Bản thân Oedipus cũng có thể được nhìn nhận như một con người hiện sinh: không cam chịu, không đầu hàng trước cái nghiệt ngã, không nệ vào lời phán truyền của chư thần hay sợi chỉ ràng buộc số mệnh, mà luôn cố gắng vùng vẫy hòng ra khỏi sự trói buộc ấy. Dù cho có thất bại, Oedipus vẫn không bao giờ là kẻ bạc nhược, loay hoay trong sự bế tắc của dòng chảy cuộc đời, khi chàng quyết định chuộc tội, chuộc lại tội ác vô thức của bản thân: chọc mù hai mắt và rời khỏi ngai vua để cứu chuộc cho Thebes. Thông điệp sâu kín mà Sophocles gửi gắm đến chúng ta: con người có thể không lựa chọn được số phận của bản thân, nhưng có thể lựa chọn được cách sống và thái độ sống, sống sao cho nhân cách của mình không bị thui chột đi, níu lại phẩm giá cũng như số phận, để bản thân không thực sự trở thành trò đùa của tạo hoá. Soi chiếu cuộc đời Oedipus vào cuộc đời của Kafka, Kafka trước hết khẳng định cái tồn tại của mình, khẳng định “cái đích thực”, cái bản thân của cậu bằng cách chạy xa khỏi người cha, chạy khỏi một nguy cơ của lời nguyền, hay một khả năng được định sẵn trong cuộc đời của cậu. Hành trình sống của Kafka tuồng như là sự khước từ câu hỏi của triết học Hy Lạp cổ đại: “Con Người là gì?”, khi họ cố gắng định nghĩa con người bằng hai chữ viết hoa, xem nó như khuôn vàng thước ngọc, một mực thước lý tưởng và hết mực sống vì nó, sống vì cái khuôn mẫu toàn bích ấy. Hành trình sống ấy dường như trả lời cho câu hỏi “Tôi là ai?”, tức là không tồn tại một mực thước nào, mà cá nhân, chính là người định hình nên đời sống riêng của cuộc đời họ. Bỏ nhà ra đi là một cách định hình, một cách tự tách mình khỏi số phận tiền định. Khước từ cái được định sẵn, và dấn thân vào một hành trình mới mẻ, đó là năng lượng liều lĩnh đầy tinh thần hiện sinh trong hành trình ra đi của Kafka: hành trình không chỉ để chối bỏ sự hạn hẹp trong khuôn mẫu của số phận, mà còn là hành trình trả lời cho ẩn số mẹ mình là ai, hành trình đi tìm cái “căn cước” cho chính bản thân mình. Ngay cả khi đối diện với một khả thể, rằng bản thân mình đã thực sự giết cha dù chỉ trong giấc mơ, bản thân đã thực sự ngủ với mẹ và chị gái, dù là một khả thể mơ hồ, nhưng Kafka vẫn có suy nghĩ: Giá như tôi có thể xóa bỏ cái thằng tôi đây, ngay tại chỗ và ngay bây giờ! Tôi sẽ xem xét ý tưởng này một cách nghiêm túc. Giữa bức tường cây dày đặc này, trên con đường không ra đường này, nếu tôi ngừng thở, tôi sẽ lặng lẽ chôn vùi ý thức của mình vào bóng tối, dòng máu đen màu bạo lực của tôi sẽ rỉ ra đến giọt cuối cùng, gien của tôi sẽ rữa nát giữa đám cỏ dại. Lúc đó cuộc chiến của tôi sẽ kết thúc. Giờ đây, khi đọc những câu độc thoại nội tâm này, độc giả, một lần nữa lại thấy thân phận của Oedipus trở lại. Nhưng rồi, cũng như Oedipus, Kafka đã không c